20 03 04 – szlamy ze zbiorników bezodpływowych służących do gromadzenia nieczystości
Charakterystyka i zasady postępowania z szlamami ze zbiorników bezodpływowych, potocznie: „szambo w formacie premium (czyli gęste)”.
| Kod odpadu (EWC) | 20 03 04 |
|---|---|
| Grupa odpadu | 20 – Odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie |
| Podgrupa odpadu | 20 03 – Inne odpady komunalne |
| Rodzaj odpadu | Szlamy ze zbiorników bezodpływowych służących do gromadzenia nieczystości |
| Źródło pochodzenia odpadu | Zbiorniki bezodpływowe (szamba) na terenach nieskanalizowanych, przy obiektach mieszkalnych, usługowych, rekreacyjnych oraz tymczasowych. Szlam powstaje w wyniku sedymentacji zawiesin w nieczystościach ciekłych oraz gromadzenia frakcji stałych doprowadzanych wraz ze ściekami bytowymi. |
| Charakterystyka | Odpady o charakterze organicznym, półpłynnym lub mazistym. Zawierają mieszaninę osadów ściekowych, materii organicznej, tłuszczów, zanieczyszczeń mineralnych, resztek bytowych oraz produktów rozkładu biologicznego. W warunkach beztlenowych mogą wytwarzać siarkowodór (H₂S) i inne gazy o intensywnym zapachu. |
| Parametry fizyko-chemiczne | Wysoka zawartość wody (nawet 70–90%), frakcja drobna, podatna na fermentację. Odczyn zwykle lekko zasadowy lub obojętny. Może zawierać bakterie i wirusy pochodzenia fekalnego, tłuszcze, piasek, włókniny, pozostałości higieniczne, metale w śladowych ilościach oraz środki chemiczne stosowane w gospodarstwach domowych. |
| Zagrożenia | Bardzo wysokie ryzyko sanitarne (skażenie biologiczne), zagrożenie skażeniem gleby i wód gruntowych w przypadku wycieków, emisja odorów, ryzyko powstawania atmosfer wybuchowych w zbiornikach (H₂S, metan). Kontakt bezpośredni grozi zakażeniem, podrażnieniami skóry i błon śluzowych. |
| Wpływ na zdrowie ludzkie | Odpady te zawierają mikroorganizmy chorobotwórcze, pasożyty i wirusy. Kontakt z nimi może powodować infekcje, zatrucia, podrażnienia oraz choroby układu pokarmowego i oddechowego. Wdychanie siarkowodoru w dużym stężeniu może być niebezpieczne dla życia. Praca wymaga rygorystycznego stosowania środków ochrony osobistej. |
| Zasady przechowywania | Nie zaleca się przechowywania długoterminowego – preferowane szybkie przekazanie do instalacji przetwarzania ścieków lub osadów. Jeżeli przechowywanie jest konieczne, odpady muszą być umieszczone w szczelnych, zamkniętych zbiornikach lub kontenerach zabezpieczonych przed wyciekami i infiltracją wód opadowych. Wymagane pełne oznakowanie i zabezpieczenie antyodorowe. |
| Metody transportu (klasa ADR) | Odpady 20 03 04 nie są klasyfikowane jako odpady niebezpieczne w ADR, jednak z uwagi na właściwości sanitarne transport odbywa się wyłącznie pojazdami asenizacyjnymi (wozy ssąco-ciśnieniowe, tzw. WUKO). Wymagania: szczelność układu, brak wycieków, zamknięty układ zasysania, zabezpieczenie przed rozchlapywaniem i odorami. |
| Proces recyklingu | Odpady kierowane są do instalacji: mechaniczno-biologicznego oczyszczania ścieków, odwadniania i stabilizacji osadów, kompostowania frakcji organicznej po odpowiednim oczyszczeniu, fermentacji metanowej – produkcja biogazu (po badaniach i spełnieniu wymagań). Po przetworzeniu mogą powstać ustabilizowane osady ściekowe kierowane do dalszego zagospodarowania (rolniczo, rekultywacyjnie lub do spalenia – zależnie od jakości). |
| Uwagi specjalne | Są to odpady o najwyższym potencjale zagrożeń sanitarnych w grupie 20 – wymagają specjalistycznych usług asenizacyjnych. Niedopuszczalne jest wylewanie nieczystości do ziemi, rowów, lasów czy cieków wodnych. W przypadku stwierdzenia obecności substancji chemicznych, smarów, rozpuszczalników lub innych frakcji – konieczna jest ponowna klasyfikacja (możliwa obecność kodów niebezpiecznych). |
| Zawartość składników z załącznika nr 4 | Możliwa obecność substancji z załącznika nr 4: m.in. bakterii, wirusów, detergentów, tłuszczów, metali w niewielkich ilościach. Z tego powodu konieczna jest regularna ocena parametrów jakościowych odpadu, szczególnie przy planowaniu jego dalszego wykorzystania lub przekazania do procesów odzysku. |
| Zagrożenia H | W klasyfikacji 20 03 04 nie przypisuje się kodów H, ponieważ odpad nie jest formalnie odpadem niebezpiecznym. Jednak w przypadku stwierdzenia przekroczeń substancji niebezpiecznych lub skażenia chemicznego konieczne jest rozważenie ponownej klasyfikacji i nadania odpowiednich właściwości H. |
| Środki ostrożności P | Zalecane środki ochrony: odzież ochronna, rękawice nieprzepuszczalne, gogle i maski z filtrami, higiena po pracy – dokładne mycie rąk i dezynfekcja, praca w zespole i z zachowaniem procedur bezpieczeństwa przy obsłudze zbiorników, zabezpieczenie miejsca pracy przed wyciekami i dostępem osób postronnych. |
| Informacja dodatkowa | Regularne opróżnianie zbiorników bezodpływowych i prawidłowe zagospodarowanie frakcji 20 03 04 to najlepszy sposób, by uniknąć sytuacji, w której „szambo przypomina o sobie” – zwykle w najbardziej nieodpowiednim momencie. Profesjonalna obsługa to mniejsze ryzyko awarii i niższe koszty eksploatacyjne. |
Opracowanie redakcyjne.
