18 01 08* – Leki cytotoksyczne i cytostatyczne
Odpady leków o silnym działaniu przeciwnowotworowym i immunosupresyjnym, zaliczane do odpadów medycznych niebezpiecznych ze względu na ich wpływ na zdrowie ludzi i środowisko.
| Kod odpadu (EWC) | 18 01 08* |
| Grupa odpadu | 18 – Odpady medyczne i weterynaryjne oraz odpady powiązane |
| Podgrupa odpadu | 18 01 – Odpady z działalności leczniczej dotyczącej ludzi |
| Definicja odpadu | Leki cytotoksyczne i cytostatyczne pochodzące z działalności leczniczej dotyczącej ludzi, w tym przeterminowane lub niewykorzystane preparaty oraz ich pozostałości po przygotowaniu i podawaniu pacjentom. |
| Przykłady | niewykorzystane dawki leków stosowanych w chemioterapii onkologicznej, fiolki, ampułki i strzykawki z resztkami cytostatyków, koncentraty i roztwory do infuzji o działaniu przeciwnowotworowym, pozostałości po przygotowaniu w pracowniach leku cytotoksycznego (np. z rozlewania i mieszania), opakowania z widocznymi pozostałościami leków cytotoksycznych. |
| Charakterystyka | Leki o silnym działaniu na procesy podziału komórek, stosowane w terapii nowotworów i niektórych chorób autoimmunologicznych. Często są to związki o potwierdzonym lub podejrzewanym działaniu mutagennym, rakotwórczym lub działającym szkodliwie na rozrodczość. Występują w różnych postaciach farmaceutycznych – od proszków do sporządzania roztworów, przez koncentraty do infuzji, po tabletki. |
| Parametry fizyko-chemiczne | postać: roztwory, koncentraty, proszki, tabletki, kapsułki, część substancji cechuje się dobrą rozpuszczalnością w wodzie, część może być lotna lub tworzyć aerozole przy niewłaściwym obchodzeniu się, wysoka stabilność chemiczna niektórych substancji czynnych sprzyja ich długotrwałej obecności w środowisku. |
| Zagrożenia | ryzyko uszkodzeń materiału genetycznego komórek, możliwość działania rakotwórczego, mutagennego i działającego szkodliwie na rozrodczość, zagrożenie dla personelu medycznego przy kontakcie z aerozolem, kroplami lub rozlanymi preparatami, negatywny wpływ na organizmy wodne i mikroflorę biologiczną ścieków przy niekontrolowanym uwalnianiu do środowiska. |
| Wpływ na zdrowie | narażenie zawodowe może prowadzić do zaburzeń hematologicznych, uszkodzeń narządów wewnętrznych oraz zwiększonego ryzyka chorób nowotworowych, kontakt ze skórą może powodować zmiany miejscowe (rumień, owrzodzenia), wdychanie aerozolu lub spożycie przypadkowe może skutkować ogólnoustrojowymi skutkami toksycznymi, szczególnie wrażliwe grupy to kobiety w ciąży, personel przygotowujący i podający leki oraz personel sprzątający. |
| Zasady przechowywania | gromadzić w szczelnych, twardych i odpornych chemicznie pojemnikach, pojemniki oznakować wyraźnie jako odpady zawierające leki cytotoksyczne i cytostatyczne, przechowywać w wydzielonych, zabezpieczonych pomieszczeniach dla odpadów medycznych, ograniczać czas magazynowania do niezbędnego minimum, zgodnie z procedurami placówki. |
| Metody transportu | transport wyłącznie przez uprawnione podmioty odbierające odpady medyczne niebezpieczne, stosować szczelne pojemniki zbiorcze zabezpieczone przed przewróceniem i rozszczelnieniem, wymagana dokumentacja potwierdzająca przekazanie odpadu niebezpiecznego, w zależności od klasyfikacji substancji możliwe zastosowanie wybranych przepisów ADR. |
| Odzysk i unieszkodliwianie | odpady kierowane są wyłącznie do unieszkodliwiania, podstawowa metoda: D10 – spalanie w wyspecjalizowanych instalacjach do odpadów medycznych i chemicznych, w niektórych przypadkach stosuje się wstępne procesy D9 (obróbka fizykochemiczna) przed spalaniem, odzysk R nie jest stosowany z uwagi na charakter i ryzyko substancji czynnych. |
| Uwagi technologiczne | konieczne jest opracowanie i stosowanie szczegółowych procedur BHP dla przygotowywania, podawania i utylizacji leków cytotoksycznych, zalecane są specjalne stanowiska z dygestoriami lub komorami laminarnymi do przygotowywania leków, sprzęt i powierzchnie mające kontakt z cytostatykami powinny być dekontaminowane zgodnie z procedurami placówki, system gospodarowania tym odpadem powinien być integralną częścią szpitalnego systemu zarządzania bezpieczeństwem pracy i środowiskiem. |
Opracowanie redakcyjne.