Jon amonowy (NH₄⁺)
Jon amonowy (NH₄⁺) to wskaźnik zanieczyszczenia związkami azotu. Pochodzi z procesów bytowych i rolniczych (ścieki, nawozy), rozpadu materii organicznej oraz...
Leksykon
Ozonowanie — po co O₃ w wodzie?
Ozon (O₃) to silny utleniacz i środek dezynfekujący. W stacjach uzdatniania wody usuwa barwę, zapachy i mikroorganizmy, a także utlenia...
Amoniak (NH₃)
Amoniak (NH₃) pochodzi głównie z rolnictwa (magazynowanie/rozsiew nawozów, hodowla). Reaguje z NOx/SO₂, tworząc wtórny pył (np. siarczany/azotany amonu), co podbija...
CO₂
CO₂ to naturalny składnik powietrza. W środowisku zewnętrznym jest wskaźnikiem tła i procesów wymiany, a w pomieszczeniach — praktycznym proxy...
PEM Pola elektromagnetyczne
Pola elektromagnetyczne pochodzą m.in. od stacji bazowych, systemów nadawczych i infrastruktury energetycznej. Monitoring dotyczy poziomów pól w środowisku i ich...
Hałas środowiskowy
Hałas środowiskowy pochodzi głównie z ruchu drogowego, kolejowego, lotniczego i przemysłu. Ocenia się go wskaźnikami Lden (dzień-wieczór-noc) i Lnight (noc)....
Monitoring wód: JCWP i JCWPd
JCWP (jednolite części wód powierzchniowych) i JCWPd (podziemnych) są monitorowane przez WIOŚ w ramach PMŚ, we współpracy z Wodami Polskimi....
Formaldehyd
HCHO to reaktywny lotny związek organiczny (LZO), obecny w emisjach spalania, procesach przemysłowych i w powietrzu jako produkt wtórny reakcji...
Benzo(a)piren
Benzo(a)piren to wielopierścieniowy węglowodór aromatyczny (WWA/PAH), marker zanieczyszczeń pochodzących z niskiej emisji (piece, kominki) i spalania biomasy/węgla. Oceniany głównie w...
CO – tlenek węgla
CO powstaje przy niecałkowitym spalaniu paliw (piece, kominki, silniki). Najwyższe stężenia notuje się zimą i przy ruchliwych arteriach. Pomiary PMŚ/WIOŚ...
Benzen
Benzen (C₆H₆) to aromatyczny węglowodór obecny w spalinach i emisjach par paliw. Główne źródła: transport, stacje paliw, przemysł chemiczny i...
SO₂
SO₂ to dwutlenek siarki, powstający głównie przy spalaniu paliw siarkowych (cięższe paliwa, procesy przemysłowe). Zimowe epizody mogą wiązać się z...
O₃
O₃ w warstwie przyziemnej to tzw. ozon troposferyczny, który powstaje fotochemicznie z tlenków azotu (NOx) i lotnych związków organicznych (LZO)...
NO₂
NO₂ to dwutlenek azotu, gaz powstający głównie w wyniku spalania w silnikach i kotłach. Najwyższe stężenia obserwuje się przy ruchliwych...
PM2.5
PM2.5 to drobny pył zawieszony o średnicy aerodynamicznej ≤ 2,5 μm. Drobinki są tak małe, że przenikają głęboko do pęcherzyków...
PM10
PM10 to pył zawieszony o średnicy aerodynamicznej ≤ 10 μm. Mówiąc prościej: drobinki kurzu/dymu tak małe, że unoszą się w...
Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ)
Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) to ogólnopolski system pomiarów, ocen i prognoz stanu środowiska. GIOŚ go koordynuje, a WIOŚ realizują pomiary,...
HVO
HVO (ang. Hydrotreated/Hydrogenated Vegetable Oil) — uwodornione oleje roślinne; paliwo parafinowe wytwarzane przez hydrorafinację i izomeryzację tłuszczów/olejów (roślinnych, zwierzęcych, UCO...
FAME
FAME (ang. Fatty Acid Methyl Esters) — estr(y) metylowe kwasów tłuszczowych; mieszanina związków powstających w wyniku estryfikacji/ transestryfikacji kwasów tłuszczowych...
Eurostat – statystyczny radar Unii Europejskiej
Eurostat to urząd statystyczny UE, który gromadzi, harmonizuje i publikuje porównywalne dane dla państw członkowskich, wspierając polityki publiczne, biznes i...
EUMETSAT – europejska pogoda z kosmosu
EUMETSAT to międzyrządowa organizacja zarządzająca europejskimi satelitami meteorologicznymi i oceanicznymi, dostarczająca dane dla prognoz pogody, klimatu i bezpieczeństwa morskiego. Geneza...
ESA – Europejska Agencja Kosmiczna
ESA to międzyrządowa organizacja zrzeszająca państwa europejskie, której misją jest rozwój i wykorzystanie technologii kosmicznych dla nauki, gospodarki i bezpieczeństwa....
Program Copernicus
Copernicus to flagowy program obserwacji Ziemi Unii Europejskiej, dostarczający otwartych danych o stanie środowiska, klimacie i bezpieczeństwie, wspierający naukę, administrację...
Europejska Agencja Środowiska (EEA)
EEA to instytucja Unii Europejskiej odpowiedzialna za dostarczanie rzetelnych informacji o stanie środowiska, wspierająca zrównoważony rozwój i politykę ekologiczną w...
EIONET — Europejska Sieć Informacji i Obserwacji Środowiska (EEA)
Europejski „system nerwowy” środowiska: zbiera dane, łączy instytucje i podaje decydentom fakty zamiast przeczucia. Krótko: mniej hałasu, więcej sygnału. Co...
Nomenklatura Scalona (CN)
Aktualna tabela Nomenklatury Scalonej (CN), która jest kluczowa w Unii Europejskiej do klasyfikacji towarów na potrzeby celne i statystyczne, jest...
Odpady wielkogabarytowe
Śmieci, które nie mieszczą się w koszu – od wersalki po starą lodówkę. PoleOpisTerminOdpady wielkogabarytoweDefinicja ustawowa (parafraza)Odpady komunalne, które ze...
Odpady ulegające biodegradacji
Organiczne resztki, które natura potrafi rozłożyć przy udziale mikroorganizmów. PoleOpisTerminOdpady ulegające biodegradacjiDefinicja ustawowa (parafraza)Odpady, które ulegają rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu...
Odpady zielone
Gałęzie, trawa i liście – natura też ma swoje śmieci, które świetnie nadają się na kompost. PoleOpisTerminOdpady zieloneDefinicja ustawowa (parafraza)Odpady...
Odpady wytwarzane w trakcie budowy, remontu i demontażu obiektów budowlanych
Gruz, cegły, beton – czyli ślady po tym, co budujemy, przebudowujemy albo burzymy. PoleOpisTerminOdpady wytwarzane w trakcie budowy, remontu i...