Normy obowiązkowe i dobrowolne oraz zasada równoważności
Jednym z kluczowych zagadnień przy stosowaniu norm w zamówieniach publicznych jest rozróżnienie pomiędzy normami obowiązkowymi a normami stosowanymi dobrowolnie. Od tego rozróżnienia zależy sposób formułowania wymagań oraz zakres dopuszczalnej równoważności.
Kiedy normy mają charakter obowiązkowy
W niektórych obszarach wymagania normatywne wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Dotyczy to w szczególności zagadnień związanych z bezpieczeństwem, ochroną zdrowia lub środowiska oraz określonych wyrobów i instalacji.
W takich przypadkach norma przestaje być jedynie punktem odniesienia, a staje się elementem wymagań wynikających z przepisów szczególnych, których zamawiający nie może pominąć.
Normy stosowane dobrowolnie
Zdecydowana większość norm przywoływanych w zamówieniach publicznych ma charakter dobrowolny. Są one wykorzystywane jako narzędzie porządkujące opis przedmiotu zamówienia i ułatwiające ocenę ofert.
W takich sytuacjach zamawiający nie powinien traktować normy jako jedynego dopuszczalnego rozwiązania, lecz jako wzorzec określonego poziomu jakości lub funkcjonalności.
Zasada równoważności
Jeżeli norma została zastosowana dobrowolnie, zamawiający powinien dopuścić możliwość zaoferowania rozwiązań równoważnych. Równoważność oznacza osiągnięcie tego samego poziomu parametrów, jakości lub efektów użytkowych, które wynikają z przywołanej normy.
W praktyce kluczowe znaczenie ma opisanie, jakie cechy są dla zamawiającego istotne, zamiast skupiania się wyłącznie na nazwie normy.
Wykazywanie równoważności przez wykonawcę
Obowiązek wykazania równoważności spoczywa na wykonawcy. Powinien on przedstawić dokumenty lub informacje, które pozwolą zamawiającemu ocenić, czy proponowane rozwiązanie spełnia wymagania określone w dokumentacji.
Dlatego tak istotne jest, aby zamawiający jasno określił w SWZ, jakie dowody będą uznane za wystarczające.
Najczęstsze błędy i ryzyka
Do najczęstszych błędów należy brak informacji o dopuszczeniu równoważności, nieprecyzyjne określenie wymagań lub traktowanie normy dobrowolnej jak wymogu bezwzględnie obowiązującego.
Świadome rozróżnienie norm obowiązkowych i dobrowolnych oraz prawidłowe zastosowanie zasady równoważności pozwala uniknąć sporów i zwiększa przejrzystość postępowania. Opracowanie redakcyjne.