To jest fundament całej reszty: zanim zaczniemy „kręcić zaworami”, trzeba wiedzieć, co w ogóle kręci się w przyrodzie. Ekosystemy, woda, zanieczyszczenia, ryzyko rekultywacji/remediacji i (klasyk) retencja.
WIEDZA: Właściwości ekosystemów
Nazwa wiązki: właściwości ekosystemów
Poziom
ZNA I ROZUMIE
3
rodzaje i genezę ekosystemów; rodzaje i dostępność zasobów wody w przyrodzie; podstawowe pojęcia i terminologię związane z ekosystemami, w tym z zakresu hydrologii, geologii, hydrogeologii, biologii, ekologii, sozologii
4
budowę i sposób funkcjonowania ekosystemów
5
powiązania i relacje między ekosystemami
6
właściwości ekosystemów wpływające na wielkość, jakość i dostępność zasobów wody, determinujące sposób rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń oraz wpływające na możliwości przeprowadzenia procesów rekultywacji i remediacji
7
prognozowane skutki zmian w strukturze i funkcjonowaniu ekosystemów
WIEDZA: Wymogi prawne dotyczące ekosystemów
Nazwa wiązki: wymogi prawne dotyczące ekosystemów
Poziom
ZNA I ROZUMIE
4
parametry określające wymogi dla różnych ekosystemów lub ich elementów, np. dopuszczalne stężenia substancji
5
regulacje prawne określające wymagania dla danego rodzaju ekosystemu; regulacje prawne i standardy dotyczące ochrony środowiska, zarządzania zasobami naturalnymi, zapobiegania zanieczyszczeniom i gospodarowania odpadami oraz zasady zgodności organizacyjnej i zarządzania jakością świadczonych usług
6
uwarunkowania naukowe, prawne, społeczne i gospodarcze określania potrzebnych do tworzenia regulacji prawnych wymagań dla ekosystemów
7
kierunki zmian w zakresie krajowej, europejskiej i światowej polityki dotyczącej eksploatacji i ochrony ekosystemów
WIEDZA: Czynniki antropogeniczne wpływające na ekosystemy
Nazwa wiązki: czynniki antropogeniczne wpływające na ekosystemy
Poziom
ZNA I ROZUMIE
3
rodzaje czynników antropogenicznych wpływających na ekosystemy
4
zależności między rodzajem i skalą działalności prowadzonej przez człowieka a zakresem, rodzajem i skalą zanieczyszczeń ekosystemów; typowe działania i metody pozwalające na ograniczenie zmian klimatu oraz na adaptację do nich
5
wpływ czynników antropogenicznych na ekosystemy, w tym na zjawiska naturalne zachodzące w ekosystemach oraz na wielkość, jakość i dostępność zasobów wody; wpływ czynników antropogenicznych na zachowywanie się zanieczyszczeń występujących w ekosystemie, w tym na sposób oraz tempo ich rozprzestrzeniania się
6
długofalowe skutki oddziaływania człowieka na ekosystemy, w tym na wielkość, jakość i dostępność zasobów wody
7
kierunki zmian w zakresie działalności człowieka mogące wpływać na ekosystemy
WIEDZA: Reakcje i procesy fizyczne, chemiczne i biologiczne zachodzące w ekosystemach
Nazwa wiązki: reakcje i procesy fizyczne, chemiczne i biologiczne zachodzące w ekosystemach
Poziom
ZNA I ROZUMIE
4
reakcje i procesy fizyczne, chemiczne i biologiczne zachodzące w danym ekosystemie
5
czynniki wpływające na przebieg reakcji i procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych zachodzących w danym ekosystemie
6
przebieg reakcji i procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych zachodzących w ekosystemach
7
prognozowane zmiany dotyczące reakcji i procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych zachodzących w ekosystemach
WIEDZA: Zanieczyszczenia występujące w ekosystemach
Nazwa wiązki: zanieczyszczenia występujące w ekosystemach
Poziom
ZNA I ROZUMIE
3
rodzaje i formy występowania zanieczyszczeń w ekosystemach
4
właściwości zanieczyszczeń wpływające na ich zachowanie w ekosystemie, w tym na sposób i tempo rozprzestrzeniania się oraz przenikania do ekosystemu; sposoby przenikania i rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w ekosystemach
5
wpływ zanieczyszczeń na równowagę ekosystemu
6
długofalowe skutki oddziaływania zanieczyszczeń na ekosystem
WIEDZA: Substancje chemiczne będące zanieczyszczeniami ekosystemów
Nazwa wiązki: substancje chemiczne będące zanieczyszczeniami ekosystemów
Poziom
ZNA I ROZUMIE
3
substancje chemiczne będące zanieczyszczeniami ekosystemów, w tym trwałe zanieczyszczenia organiczne
4
właściwości substancji chemicznych będących zanieczyszczeniami, w tym trwałych zanieczyszczeń organicznych; normy stężeń dla substancji chemicznych i stężenia graniczne substancji chemicznych występujących w ekosystemach
5
skład chemiczny zanieczyszczeń występujących w ekosystemach
6
mechanizmy rozkładu substancji chemicznych w środowisku oraz konsekwencje ich rozpadu; mechanizmy naturalne i wymuszone warunkujące trwałość substancji chemicznych
WIEDZA: Ryzyko związane z prowadzeniem w ekosystemie procesów rekultywacji i remediacji
Nazwa wiązki: ryzyko związane z prowadzeniem w ekosystemie procesów rekultywacji i remediacji
Poziom
ZNA I ROZUMIE
4
rodzaje zagrożeń dla ekosystemu i ekosystemów zależnych, które są związane z prowadzeniem procesów rekultywacji i remediacji
5
ryzyko dla ekosystemu i ekosystemów zależnych związane z prowadzeniem procesów rekultywacji i remediacji metodami ex-situ, w tym skutki zmian struktury ekosystemu i powierzchni ziemi, zmian właściwości ekosystemu, zmian stosunków wodnych i zaburzenia równowagi w ekosystemach zależnych
6
ryzyko dla ekosystemu i ekosystemów zależnych związane z prowadzeniem procesów rekultywacji i remediacji metodami in-situ, w tym skutki zmian struktury ekosystemu i powierzchni ziemi, zmian właściwości ekosystemu, zmian stosunków wodnych i zaburzenia równowagi w ekosystemach zależnych
7
mechanizmy powstawania w ekosystemie lub ekosystemach zależnych katastrof ekologicznych, naturalnych lub budowlanych na skutek prowadzonych procesów rekultywacji i remediacji
WIEDZA: Dostępność zasobów wody
Nazwa wiązki: dostępność zasobów wody
Poziom
ZNA I ROZUMIE
3
dane dotyczące jakości, wielkości i dostępności zasobów wody w skali kraju lub regionu; kryteria i standardy dotyczące zasobności obszarów zasilania ujęć wody
4
dane dotyczące jakości, wielkości i dostępności globalnych zasobów wody
5
lokalne problemy i zagrożenia związane z wielkością, jakością i dostępnością zasobów wody; w szerokim zakresie – metody poszukiwania źródeł wody
6
globalne problemy i zagrożenia związane z wielkością, jakością i dostępnością zasobów wody; uwarunkowania, czynniki i procesy wpływające na kształtowanie się lokalnych i krajowych zasobów wody
7
uwarunkowania, czynniki i procesy wpływające na kształtowanie się globalnych zasobów wody
WIEDZA: Obliczenia dotyczące zasobów wody
Nazwa wiązki: obliczenia dotyczące zasobów wody
Poziom
ZNA I ROZUMIE
3
wzory do wykonywania obliczeń związanych z zasobami wody, np. obliczania wielkości wód opadowych, retencji, strat wody na parowaniu
4
normy i wytyczne do obliczania zasobów wody oraz sporządzania bilansów wodnych
5
metody obliczania zasobów wody oraz sporządzania bilansów wodnych
6
modele cyfrowe i matematyczne służące do prognozowania wielkości, jakości i dostępności zasobów wody, w tym system informacji geograficznej (GIS), modele digital twin i modele wykorzystujące sztuczną inteligencję (ang. artificial intelligence, AI)
WIEDZA: Retencja
Nazwa wiązki: retencja
Poziom
ZNA I ROZUMIE
3
znaczenie wody w ekosystemie, cykl jej obiegu w przyrodzie oraz sposoby kształtowania się zasobów wody; zasady magazynowania wód opadowych i roztopowych w ramach mikroretencji
4
czynniki kształtujące naturalną retencję; zasady magazynowania wody w celu przeciwdziałania powodziom, niedoborom wody i suszom; metody zmniejszania podatności społeczności na klęski żywiołowe i katastrofy, w tym na powodzie i awarie przemysłowe
5
wpływ retencjonowania na gospodarowanie zasobami wody, w tym przeciwdziałanie powodziom, niedoborom wody i suszom, oraz na ograniczanie zmian klimatu; zasady tworzenia błękitno-zielonej infrastruktury
WIEDZA: Gospodarowanie zasobami wody
Nazwa wiązki: gospodarowanie zasobami wody
Poziom
ZNA I ROZUMIE
3
podstawowe pojęcia i terminologię związane z gospodarką wodną; zasady minimalizowania zużycia i ponownego wykorzystywania wody; techniki i technologie zmniejszające zużycie wody
4
zasady minimalizowania zużycia wody w regionie, np. w skali gminy, powiatu, województwa; zasady efektywnego wykorzystania zasobów naturalnych oraz ich ochrony i regeneracji, w tym rozwiązania oparte na przyrodzie (ang. Nature Based Solutions, NBS); zasady, korzyści i trudności prowadzenia zlewniowej gospodarki wodnej; metody oceny ryzyka związanego ze zmianami klimatu (powodzie, susze, zjawiska ekstremalne)
5
technologie wspomagające racjonalne gospodarowanie zasobami wody, np. minimalizujące zużycie wody, wspomagające ponowne wykorzystywanie wody; regulacje prawne związane z ponownym wykorzystywaniem wody, np. wody pochodzącej z procesów technologicznych, ścieków oczyszczonych, wody opadowej
6
zasady projektowania procesów technologicznych w sposób wpływający na ograniczenie zużycia wody zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym; zasady projektowania procesów technologicznych w sposób uwzględniający ponowne wykorzystywanie wody; zasady projektowania uwzględniające zastępowanie infrastruktury szarej przez błękitno-zieloną infrastrukturę; wpływ terenów zurbanizowanych na zasoby wodne
7
trendy w zakresie technologii oraz rozwiązań organizacyjnych wspomagających racjonalne gospodarowanie zasobami wody; metody i skutki renaturyzacji wód powierzchniowych i terenów podmokłych
8
najnowsze osiągnięcia w zakresie technologii wspomagających racjonalne gospodarowanie zasobami wody
UMIEJĘTNOŚCI: Analiza przeznaczenia oraz sposobu użytkowania ekosystemu
Nazwa wiązki: analiza przeznaczenia oraz sposobu użytkowania ekosystemu
Poziom
POTRAFI
3
ustalać na podstawie danych źródłowych przeznaczenie oraz sposób użytkowania ekosystemu
4
identyfikować rzeczywisty sposób użytkowania ekosystemu; identyfikować ograniczenia sposobu użytkowania ekosystemu
5
formułować zalecenia związane z ochroną i eksploatacją ekosystemu, w tym związane z postępowaniem po przeprowadzonym procesie rekultywacji i remediacji; stosować przepisy prawa dotyczące ochrony środowiska, zarządzania zasobami naturalnymi, zapobiegania zanieczyszczeniom i gospodarowania odpadami
UMIEJĘTNOŚCI: Analiza warunków hydrologicznych, geologicznych i hydrogeologicznych
Nazwa wiązki: analiza warunków hydrologicznych, geologicznych i hydrogeologicznych
Poziom
POTRAFI
4
ustalać warunki hydrologiczne, geologiczne i hydrogeologiczne, np. określać ukształtowanie terenu, obszary zasilania i drenażu, zlewnie, rodzaj, wielkość, jakość i dostępność zasobów wody
5
oceniać warunki hydrologiczne, geologiczne i hydrogeologiczne pod względem możliwości występowania i rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń, możliwości przeprowadzenia i skuteczności procesów rekultywacji i remediacji oraz możliwości prowadzenia gospodarki wodno-ściekowej
6
analizować warunki hydrologiczne, geologiczne i hydrogeologiczne z wykorzystaniem modeli cyfrowych i matematycznych, w tym systemu informacji geograficznej (GIS), modeli digital twin oraz modeli wykorzystujących sztuczną inteligencję (ang. artificial intelligence, AI)
7
prognozować zmiany warunków hydrologicznych, geologicznych i hydrogeologicznych, w tym zmiany wynikające z prowadzonej gospodarki wodno-ściekowej oraz procesów rekultywacji i remediacji
UMIEJĘTNOŚCI: Badanie historii i otoczenia społeczno-gospodarczego ekosystemu
Nazwa wiązki: badanie historii i otoczenia społeczno-gospodarczego ekosystemu
Poziom
POTRAFI
4
ustalać, na podstawie danych źródłowych, historię oraz cechy otoczenia społeczno-gospodarczego ekosystemu wpływające na ocenę stanu zanieczyszczenia ekosystemu oraz wielkość, jakość i dostępność zasobów wody
5
analizować historyczne i aktualne otoczenie społeczno-gospodarcze ekosystemu oraz historię zjawisk zachodzących w ekosystemie pod kątem możliwości występowania zanieczyszczeń oraz możliwości prowadzenia rekultywacji i remediacji
UMIEJĘTNOŚCI: Określanie stanu zanieczyszczenia ekosystemu
Nazwa wiązki: określanie stanu zanieczyszczenia ekosystemu
Poziom
POTRAFI
3
wskazywać możliwe zanieczyszczenia w danym ekosystemie
4
ustalać na podstawie danych źródłowych istniejące oraz potencjalne zanieczyszczenia ekosystemu, ich wiek i możliwe przyczyny
5
oceniać występujące zanieczyszczenia ekosystemu (np. określać miejsce występowania, obszary źródłowe, obszary rozpływu, sposób rozprzestrzeniania się zanieczyszczenia)
6
analizować występujące zanieczyszczenia ekosystemu z wykorzystaniem modeli cyfrowych i matematycznych, w tym systemu informacji geograficznej (GIS), modeli digital twin i modeli wykorzystujących sztuczną inteligencję (ang. artificial intelligence, AI); sporządzać ocenę stanu zanieczyszczenia ekosystemu
7
prognozować stan zanieczyszczenia ekosystemu na podstawie warunków hydrogeologicznych, rodzaju występujących zanieczyszczeń i prognoz dotyczących zagospodarowania ekosystemu; wskazywać możliwe scenariusze dotyczące degradacji ekosystemu
8
tworzyć złożone modele cyfrowe i matematyczne, w tym system informacji geograficznej (GIS), modele digital twin i modele wykorzystujące sztuczną inteligencję (ang. artificial intelligence, AI), do analizowania zanieczyszczeń, np. ich występowania, przemieszczania się
UMIEJĘTNOŚCI: Określanie wpływu zanieczyszczeń na ekosystemy
Nazwa wiązki: określanie wpływu zanieczyszczeń na ekosystemy
Poziom
POTRAFI
4
identyfikować sposób oddziaływania danego rodzaju zanieczyszczenia na zdrowie i życie ludzi, stan środowiska, równowagę oraz walory estetyczne ekosystemu; identyfikować zagrożenia związane z występowaniem danego rodzaju zanieczyszczeń w ekosystemie
5
identyfikować sposób interakcji danego zanieczyszczenia z innymi zanieczyszczeniami i substancjami występującymi w ekosystemie
6
analizować wpływ zanieczyszczeń ekosystemu na zdrowie i życie ludzi, stan środowiska, równowagę oraz walory estetyczne ekosystemu; sporządzać ocenę znaczącego zagrożenia
7
prognozować długotrwałe skutki występowania zanieczyszczeń
UMIEJĘTNOŚCI: Analiza zasobów wody
Nazwa wiązki: analiza zasobów wody
Poziom
POTRAFI
4
wykonywać obliczenia niezbędne do opracowania bilansu wodnego
5
analizować dane dotyczące zasobów wody, w tym wielkość opadów, wielkość parowania, odpływu ze zlewni, retencji; opracowywać bilans wodny
6
analizować wielkość, jakość i dostępność zasobów wody
7
prognozować zmiany i analizować czynniki wpływające na wielkość, jakość i dostępność zasobów wody
8
tworzyć modele cyfrowe i matematyczne, w tym system informacji geograficznej (GIS), modele digital twin i modele wykorzystujące sztuczną inteligencję (ang. artificial intelligence, AI), służące do prognozowania wielkości, jakości i dostępności zasobów wody
UMIEJĘTNOŚCI: Wspomaganie działań na rzecz racjonalnego gospodarowania zasobami wody
Nazwa wiązki: wspomaganie działań na rzecz racjonalnego gospodarowania zasobami wody
Poziom
POTRAFI
4
wyjaśniać zasady racjonalnego gospodarowania zasobami wody, w tym zasady oszczędzania i ponownego wykorzystywania wody
5
dobierać metody i technologie wspomagające racjonalne gospodarowanie zasobami wody, w tym metody minimalizowania zużycia wody, wykorzystania wody szarej, zagospodarowywania wód opadowych i roztopowych; wdrażać plany adaptacji do zmian klimatu, łagodzenia ich skutków oraz budowania odporności, w tym rozwiązania oparte na przyrodzie
6
opracowywać informacje i przekazy dotyczące zasad racjonalnego gospodarowania zasobami wody, w tym oszczędzania wody, wykorzystania wody szarej, gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi; prowadzić szkolenia na temat ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju; wdrażać zmiany organizacyjne, które promują zrównoważone praktyki i innowacje ekologiczne
7
prowadzić działania mające na celu wprowadzenie zmian technologicznych, organizacyjnych i legislacyjnych wspomagających racjonalne gospodarowanie zasobami wody; wyceniać usługi ekosystemowe; opracowywać plany adaptacji do zmian klimatu, łagodzenia ich skutków oraz budowania odporności i rozwiązań opartych na przyrodzie; opracowywać programy motywacyjne, zachęcające pracowników do udziału w inicjatywach proekologicznych
8
tworzyć technologie i rozwiązania organizacyjne wspomagające racjonalne gospodarowanie zasobami wody
