Zasady metodyczne PKWiU 2025 – wprowadzenie i charakterystyka klasyfikacji
Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU 2025) stanowi element spójnego systemu klasyfikacji gospodarczych wykorzystywanych w statystyce publicznej, administracji oraz analizach ekonomicznych. Niniejszy rozdział wprowadza w podstawowe założenia metodyczne PKWiU i jej miejsce w systemie klasyfikacji międzynarodowych.
Rola klasyfikacji gospodarczych w statystyce
Klasyfikacje gospodarcze są w statystyce podstawowym narzędziem służącym do zbierania, przetwarzania oraz prezentowania danych statystycznych. Umożliwiają one porządkowanie informacji w sposób jednolity i porównywalny, zarówno w ujęciu krajowym, jak i międzynarodowym.
Bez klasyfikacji statystycznych niemożliwe byłoby rzetelne analizowanie struktury gospodarki, zmian zachodzących w czasie czy porównywanie danych pomiędzy państwami i sektorami.
Podstawowe rodzaje klasyfikacji gospodarczych
W statystyce wyróżnia się dwa główne rodzaje klasyfikacji gospodarczych.
Pierwszą grupę stanowią klasyfikacje działalności, które służą do klasyfikowania rodzajów działalności prowadzonych przez podmioty gospodarcze. Są one wykorzystywane do opisu struktury gospodarki oraz powiązań pomiędzy jej poszczególnymi sektorami.
Drugą grupę tworzą klasyfikacje produktów, przeznaczone do klasyfikowania efektów działalności gospodarczej, czyli wyrobów i usług. Klasyfikacje te stosuje się przy opracowywaniu danych statystycznych dotyczących produkcji, świadczenia usług oraz obrotu towarowego.
Zharmonizowanie klasyfikacji statystycznych
Klasyfikacje statystyczne nie funkcjonują w oderwaniu od siebie. Są one zharmonizowane zarówno w ramach poszczególnych systemów instytucjonalnych, takich jak ONZ, Unia Europejska czy systemy krajowe, jak również pomiędzy różnymi rodzajami klasyfikacji.
Harmonizacja ta obejmuje m.in. zachowanie spójności pojęciowej, zakresowej oraz – w większości przypadków – kodowej. Dzięki temu możliwe jest łączenie danych dotyczących działalności gospodarczej z danymi dotyczącymi produktów i usług.
System powiązań międzynarodowych klasyfikacji
W międzynarodowym systemie klasyfikacji gospodarczych funkcjonują m.in.:
- ISIC – Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Rodzajów Działalności (ONZ),
- NACE – Statystyczna Klasyfikacja Rodzajów Działalności Gospodarczych w Unii Europejskiej,
- PKD – Polska Klasyfikacja Działalności,
- CPC – Centralna Klasyfikacja Produktów (ONZ),
- CPA – Klasyfikacja Produktów według Działalności (UE),
- PKWiU – Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług,
- HS i CN – systemy klasyfikacji towarów w handlu międzynarodowym,
- PRODCOM i PRODPOL – nomenklatury produktów przemysłowych.
Klasyfikacje tego samego rodzaju zachowują wzajemne powiązania strukturalne, natomiast klasyfikacje różnych rodzajów są ze sobą logicznie skorelowane, co umożliwia spójne gromadzenie i analizowanie danych.
Miejsce PKWiU 2025 w systemie klasyfikacji
PKWiU 2025 jest klasyfikacją pochodną w stosunku do klasyfikacji macierzystej, jaką jest Klasyfikacja Produktów według Działalności CPA w wersji 2.2. Oznacza to, że jej struktura oraz zakres zostały oparte na rozwiązaniach przyjętych na poziomie Unii Europejskiej, z uwzględnieniem potrzeb krajowych.
Do poziomu sześciu znaków PKWiU 2025 pozostaje spójna z CPA 2.2, co zapewnia możliwość porównywania statystyk produktowych pomiędzy państwami członkowskimi UE.
Znaczenie praktyczne wprowadzenia PKWiU 2025
Wprowadzenie nowej wersji PKWiU odzwierciedla zmiany zachodzące w gospodarce, w tym rozwój nowych rodzajów usług i wyrobów oraz potrzebę aktualizacji narzędzi statystycznych. PKWiU 2025 stanowi fundament dla dalszych rozdziałów zasad metodycznych, w których określono zakres, strukturę i reguły kodowania grupowań produktów. Opracowanie redakcyjne.
