ISO 14068-1 – Neutralność klimatyczna (Climate change management — Transition to net zero — Part 1: Carbon neutrality)
Norma, która porządkuje jedno z najbardziej nadużywanych pojęć ostatnich lat: „neutralność klimatyczną”.
| Element | Opis praktyczny |
|---|---|
| Nazwa normy | ISO 14068-1 – Neutralność klimatyczna (Climate change management — Transition to net zero — Part 1: Carbon neutrality) |
| Cel | Ustanowienie spójnych zasad osiągania, utrzymywania i deklarowania neutralności klimatycznej. |
| Charakter | Norma wytycznych – niecertyfikacyjna, stosowana jako podstawa do deklaracji klimatycznych. |
| Dla kogo | Organizacje raportujące emisje GHG, działy ESG, EHS, zarządy, firmy komunikujące cele klimatyczne lub neutralność klimatyczną. |
| Powiązanie z ISO 14001 | Wspiera planowanie celów klimatycznych, monitorowanie postępów oraz wiarygodną komunikację wyników EMS ISO 14001. |
| Największa korzyść | Jednoznaczne reguły, kiedy i na jakich warunkach można mówić o neutralności klimatycznej. |
Dlaczego ISO 14068-1 było potrzebne?
„Neutralność klimatyczna” przez lata była używana dowolnie: raz jako redukcja emisji, raz jako zakup offsetów, a czasem jako hasło marketingowe.
ISO 14068-1 wprowadza porządek i mówi jasno: najpierw redukcja emisji, dopiero potem kompensacja pozostałych emisji.
Co oznacza neutralność klimatyczna wg ISO 14068-1?
Zgodnie z normą, neutralność klimatyczna oznacza, że:
- emisje GHG zostały rzetelnie policzone,
- zrealizowano działania redukcyjne w maksymalnym możliwym zakresie,
- pozostałe emisje zostały skompensowane w sposób wiarygodny,
- zakres i metoda neutralności są jasno określone i komunikowane.
Zakres ISO 14068-1
Norma może być stosowana do:
- organizacji,
- produktów,
- usług,
- wydarzeń,
- projektów.
Kluczowe jest zawsze precyzyjne określenie zakresu neutralności.
Relacja z innymi normami klimatycznymi
- ISO 14064 – liczenie emisji organizacji,
- ISO 14067 – ślad węglowy produktów,
- ISO 14065 – weryfikacja i walidacja danych,
- ISO 14068-1 – zasady neutralności klimatycznej.
ISO 14068-1 nie zastępuje liczenia emisji – opiera się na danych z powyższych norm.
Redukcja emisji – pierwszy i obowiązkowy krok
Norma jednoznacznie wskazuje, że neutralność klimatyczna:
- nie może opierać się wyłącznie na kompensacji,
- wymaga planu redukcji emisji,
- musi uwzględniać ciągłe doskonalenie.
Redukcje mogą dotyczyć m.in.:
- efektywności energetycznej,
- zmiany paliw i źródeł energii,
- projektowania produktów i procesów,
- logistyki i łańcucha dostaw.
Kompensacja emisji – kiedy i na jakich zasadach
ISO 14068-1 dopuszcza kompensację, ale stawia jej wyraźne warunki:
- tylko dla emisji, których nie da się obecnie zredukować,
- projekty muszą być wiarygodne i dodatkowe,
- zakres kompensacji musi być jasno opisany,
- nie wolno ukrywać skali emisji pod offsetami.
ISO 14068-1 a ISO 14001
W EMS ISO 14001 norma ta wspiera:
- ustanawianie celów klimatycznych,
- planowanie działań redukcyjnych,
- monitorowanie postępów,
- spójną komunikację wyników środowiskowych.
Neutralność klimatyczna staje się wtedy elementem systemowego zarządzania, a nie jednorazową deklaracją.
Najczęstsze błędy, przed którymi chroni norma
- deklarowanie neutralności bez redukcji emisji,
- brak jasnego zakresu (co dokładnie jest neutralne),
- mieszanie „net zero” i „carbon neutral” bez wyjaśnienia,
- brak spójności danych w czasie.
Dowody i dokumenty, które warto mieć
- inwentaryzację emisji GHG,
- plan redukcji emisji,
- opis zastosowanych kompensacji,
- zasady komunikacji neutralności klimatycznej,
- spójność z raportami środowiskowymi i ESG.
Podsumowanie praktyczne
ISO 14068-1 odbiera neutralności klimatycznej marketingowy chaos i nadaje jej sens operacyjny. W połączeniu z ISO 14001 pozwala organizacji wyznaczać cele klimatyczne, które są mierzalne, weryfikowalne i możliwe do obrony – także przed audytorem. Opracowanie redakcyjne.
