GHS09 – substancja lub mieszanina stwarzająca zagrożenie dla środowiska wodnego
| Parametr | Co mierzymy na co zwracamy uwagę | Metoda technika badawcza | Kryterium istotne dla klasyfikacji (skrót) |
|---|---|---|---|
| Piktogram GHS09 |
GHS09 – substancja lub mieszanina stwarzająca zagrożenie dla środowiska wodnego, powodująca ostre lub przewlekłe skutki toksyczne dla organizmów wodnych (ryby, bezkręgowce, glony).
| ||
| Toksyczność ostra dla ryb (LC50) | stężenie, przy którym ginie 50% osobników w krótkim czasie (zwykle 96 h) | testy OECD 203 (ryby), dane z literatury | niska LC50 (≤ określone progi) → klasyfikacja Aquatic Acute 1–3 |
| Toksyczność ostra dla bezkręgowców (EC50) | stężenie powodujące unieruchomienie lub śmierć 50% osobników (np. Daphnia) | OECD 202 (Daphnia), inne testy na bezkręgowcach | niska EC50 → podwyższone kategorie Aquatic Acute |
| Toksyczność ostra dla glonów / roślin wodnych | stężenie hamujące wzrost biomasy / szybkość wzrostu | OECD 201 (glony), OECD 221 (rośliny wodne) | niska EC50 → istotne dla klasyfikacji zagrożenia ostrego |
| Toksyczność przewlekła (NOEC / EC10) | najwyższe stężenie bez obserwowanego efektu, lub stężenie powodujące niewielki efekt chroniczny | testy długoterminowe (OECD 210, 211, 215, 219 itp.) | bardzo niskie NOEC / EC10 → klasyfikacja Aquatic Chronic 1–4 |
| Trwałość w środowisku (degradacja) | czy substancja jest łatwo biodegradowalna, czy utrzymuje się długo w wodzie/osadach | OECD 301 (łatwa biodegradacja), 302, testy degradacji w warunkach naturalnych | brak łatwej biodegradowalności → wyższe kategorie przewlekłe (Chronic) |
| Potencjał bioakumulacji | zdolność substancji do gromadzenia się w organizmach wodnych | współczynnik biokoncentracji (BCF), testy OECD 305, dane z monitoringu | BCF ≥ określonej wartości (np. 500/2000) → zwiększone ryzyko przewlekłe |
| Współczynnik podziału n-oktanol/woda (log Kow) | skłonność do rozpuszczania się w tłuszczach vs. w wodzie | OECD 107, 117, obliczenia QSAR | log Kow wysoki (np. ≥ 3) → potencjał bioakumulacji, ważny dla Chronic 1–4 |
| Los w środowisku | rozmieszczenie substancji między wodą, osadami, biotą | modelowanie środowiskowe, dane monitoringowe | utrzymywanie się w środowisku wodnym/osadach → znaczenie dla klasyfikacji Chronic |
| Produkty rozkładu | czy produkty degradacji są toksyczne dla organizmów wodnych | analiza chemiczna metabolitów, testy ekotoksykologiczne | toksyczne produkty rozkładu → mogą zaostrzać klasyfikację środowiskową |
| Dane z incydentów środowiskowych | udokumentowane skażenia wód, śnięcia ryb, zakwity glonów itp. | raporty środowiskowe, dane inspekcji, literatura | potwierdzone szkody środowiskowe → wspierają klasyfikację jako GHS09 |
| Toksyczność mieszanin | łączny efekt składników toksycznych dla środowiska wodnego | obliczenia metodą addytywną CLP, testy mieszanin | przekroczenie progów toksyczności ostrej/przewlekłej → mieszanina oznakowana GHS09 |
| Charakter użytkowania i emisji | czy substancja może przedostawać się do ścieków, wód powierzchniowych i gruntowych | analiza cyklu życia, scenariusze narażenia środowiska | istotny potencjał emisji + wysoka ekotoksyczność → konieczność oznakowania GHS09 |
