Dyrektywa 2010/75/UE – emisje przemysłowe (IED)
Kominy, piece, zbiorniki i rury – wszystkie pod jednym paragrafem. Dyrektywa IED to przemysłowy kodeks czystości, który sprawił, że dym stał się mniej czarny, a woda w pobliżu fabryk – bardziej przejrzysta.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń) zastąpiła kilka wcześniejszych aktów, tworząc spójne ramy regulujące działalność dużych instalacji przemysłowych w UE. Nazywana jest często IED – Industrial Emissions Directive.
1. Cel dyrektywy
Głównym celem jest zapobieganie i ograniczanie emisji zanieczyszczeń do powietrza, wody i gleby z działalności przemysłowej oraz zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska jako całości.
2. Zakres stosowania
Dyrektywa dotyczy ponad 50 000 dużych instalacji przemysłowych w UE, w tym:
- elektrowni i elektrociepłowni,
- rafinerii i zakładów chemicznych,
- hut i odlewni,
- instalacji do uboju zwierząt i przetwórstwa spożywczego,
- składowisk i spalarni odpadów.
3. Zasada zintegrowanego podejścia
IED wprowadza koncepcję zintegrowanego pozwolenia środowiskowego, które obejmuje emisje do wszystkich mediów – powietrza, wody, gleby – oraz gospodarkę odpadami, energią i hałasem. Pozwolenia muszą być wydawane zgodnie z najlepszymi dostępnymi technikami (BAT – Best Available Techniques).
4. Dokumenty BAT (BREF)
Komisja Europejska opracowuje tzw. dokumenty referencyjne BAT (BREF), które zawierają opisy technologii i wartości emisji osiągalnych przy ich zastosowaniu. Państwa członkowskie mają obowiązek aktualizować pozwolenia w ciągu 4 lat od publikacji nowych konkluzji BAT.
5. Główne obowiązki operatorów
Zakłady objęte dyrektywą muszą:
- utrzymywać emisje poniżej poziomów BAT-AEL,
- regularnie monitorować emisje i prowadzić raportowanie,
- stosować środki zapobiegające awariom i skażeniom,
- po zakończeniu działalności przywrócić teren do stanu pierwotnego.
6. Wdrożenie w Polsce
W Polsce przepisy IED wdrożono poprzez:
- ustawę – Prawo ochrony środowiska,
- ustawę o odpadach,
- oraz rozporządzenia dotyczące emisji z instalacji przemysłowych.
Organem właściwym do wydawania pozwoleń zintegrowanych są marszałkowie województw.
7. Monitoring i kontrola
Instalacje muszą prowadzić ciągły monitoring emisji (CEMS) oraz zgłaszać wyniki do systemu E-PRTR. Kontrole realizują inspektorzy WIOŚ, a dane o emisjach są publicznie dostępne.
8. Kary i sankcje
Za przekroczenia dopuszczalnych poziomów emisji grożą sankcje administracyjne i finansowe. W przypadku poważnych naruszeń organ może zawiesić lub cofnąć pozwolenie zintegrowane.
9. Rewizja dyrektywy
W 2022 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt nowelizacji IED, obejmujący m.in. rozszerzenie zakresu na duże fermy zwierząt, produkcję baterii i branżę wydobywczą. Celem jest dostosowanie dyrektywy do celów Europejskiego Zielonego Ładu i strategii przemysłowej UE.
10. Podsumowanie
Dyrektywa IED to przepis na czysty przemysł – mniej kominów, więcej technologii. Pokazuje, że nowoczesna fabryka może być nie tylko produktywna, ale i ekologiczna. Opracowanie redakcyjne.