Nadzór nad rynkiem i sankcje w systemie CLP

CLP to nie tylko piktogramy i etykiety — to również twardy nadzór, kary i kontrole, które mają zapewnić, że żadna butelka z chemikaliami nie „ucieknie” spod przepisów.

Rozporządzenie CLP (1272/2008/WE) ustanawia wspólne zasady klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji oraz mieszanin chemicznych. Aby system działał, potrzebny jest skuteczny nadzór rynku — prowadzony zarówno przez instytucje unijne, jak i krajowe organy kontrolne.

Organy odpowiedzialne za nadzór

Za egzekwowanie przepisów CLP odpowiadają państwa członkowskie. W Polsce są to m.in.:

• Inspekcja Ochrony Środowiska (WIOŚ i GIOŚ) – kontrola zgodności z przepisami środowiskowymi,
• Państwowa Inspekcja Sanitarna – nadzór nad bezpieczeństwem produktów chemicznych,
• Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) – kontrola produktów dostępnych na rynku,
• Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) – kontrola substancji używanych w miejscu pracy,
• ECHA – koordynacja i prowadzenie europejskiej bazy danych C&L Inventory.

Zakres kontroli

Kontrole obejmują między innymi:

• prawidłowość klasyfikacji substancji i mieszanin,
• zgodność etykiet i opakowań z wymaganiami CLP,
• poprawność kart charakterystyki (SDS),
• rejestrację i zgłoszenia do bazy ECHA,
• dokumentację wewnętrzną przedsiębiorstw (procedury, dane toksykologiczne, instrukcje).

Najczęstsze nieprawidłowości

Z raportów ECHA i krajowych inspekcji wynika, że najczęstsze błędy dotyczą:

• nieprawidłowego użycia piktogramów lub zwrotów H i P,
• braku aktualizacji etykiety po zmianie klasyfikacji,
• niewłaściwego tłumaczenia informacji na języki krajowe,
• niezgłoszenia substancji do C&L Inventory,
• używania opakowań niedostosowanych do rodzaju zagrożenia (np. brak zabezpieczenia dla dzieci).

Sankcje i kary

W Polsce naruszenie przepisów CLP może skutkować:

• karą pieniężną od 5 000 do nawet 500 000 zł,
• nakazem wycofania produktu z rynku,
• zawiadomieniem prokuratury w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia,
• publicznym ujawnieniem wyników kontroli w rejestrach WIOŚ lub ECHA.

Rola ECHA

Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) nadzoruje spójność działań w całej UE, gromadzi dane o klasyfikacjach i prowadzi programy REF (REACH-EN-FORCE) – czyli zintegrowane kontrole unijne obejmujące także CLP.

Podsumowanie

System CLP działa tylko wtedy, gdy ktoś sprawdza, czy butelka z chemikaliami jest właściwie opisana. Dzięki nadzorowi i sankcjom Europa ma pewność, że informacja o zagrożeniu nie kończy się na papierze, ale trafia do rąk użytkownika – zanim zrobi się naprawdę niebezpiecznie. Opracowanie redakcyjne.