Dyrektywa SUP – wdrożenie przepisów w Polsce

W lipcu 2023 roku Polska wdrożyła przepisy Dyrektywy SUP (2019/904/UE) poprzez nowelizację ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Nowe regulacje wprowadzają zakaz sprzedaży wybranych jednorazowych produktów z plastiku, obowiązek opłat za pozostałe oraz rejestrację w systemie BDO.

Podstawa prawna

Podstawą krajowych przepisów jest ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 877). Ustawa weszła w życie 24 maja 2023 r., a większość obowiązków zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2024 r.

Najważniejsze zmiany wprowadzone ustawą

• Zakaz sprzedaży określonych jednorazowych produktów z plastiku (słomki, sztućce, styropianowe pojemniki),
• Wprowadzenie opłat za kubki i pojemniki z tworzyw sztucznych,
• Obowiązek oznakowania wybranych produktów zawierających plastik,
• Rejestracja przedsiębiorców w systemie BDO i prowadzenie ewidencji opakowań,
• Raportowanie ilości wprowadzonych produktów i opłat do marszałków województw,
• Wymóg informowania konsumentów o alternatywach dla plastiku jednorazowego.

Kogo dotyczą przepisy?

Nowe regulacje obejmują szeroką grupę podmiotów:

• producentów i importerów opakowań,
• dystrybutorów i sprzedawców detalicznych (gastronomia, sklepy, punkty handlowe),
• operatorów automatów vendingowych,
• jednostki sektora publicznego organizujące wydarzenia i catering.

BDO – rejestracja i sprawozdawczość

Każdy przedsiębiorca wprowadzający produkty z plastiku jednorazowego użytku musi być wpisany do Bazy Danych o Odpadach (BDO). W systemie ewidencjonuje się:

• ilości wprowadzonych na rynek opakowań objętych opłatą,
• zebrane kwoty z tytułu opłat produktowych,
• informacje o alternatywach dla produktów z plastiku,
• sprawozdania kwartalne i roczne dla marszałka województwa.

Niedopełnienie obowiązku rejestracji w BDO lub złożenia sprawozdania może skutkować karą do 1 mln zł.

System opłat i kontrola

Wdrożenie przepisów nadzorują:

• marszałkowie województw – kontrola opłat i sprawozdań,
• WIOŚ – nadzór nad przestrzeganiem zakazów i oznakowania,
• Inspekcja Handlowa – kontrola informacji dla konsumentów,
• UOKiK – weryfikacja praktyk handlowych i etykietowania.

Odpowiedzialność producentów

Przepisy są elementem systemu ROP (EPR – Extended Producer Responsibility), który przenosi część kosztów gospodarki odpadami z samorządów na producentów. To oznacza, że przedsiębiorcy muszą pokrywać koszty:

• sprzątania odpadów z przestrzeni publicznej,
• finansowania systemów zbiórki i recyklingu,
• edukacji ekologicznej i informacyjnej.

Korzyści dla gospodarki i środowiska

• redukcja ilości plastiku trafiającego na wysypiska i do rzek,
• wzrost recyklingu opakowań,
• promocja alternatyw biodegradowalnych,
• wzrost świadomości ekologicznej konsumentów,
• zgodność z celami Europejskiego Zielonego Ładu.

Podsumowanie

Wdrożenie Dyrektywy SUP w Polsce to ważny krok w stronę ograniczenia plastiku jednorazowego użytku i wdrożenia gospodarki o obiegu zamkniętym. System BDO, obowiązki ROP oraz nowe opłaty tworzą spójny mechanizm, który angażuje producentów, sprzedawców i konsumentów w ochronę środowiska.

Opracowanie redakcyjne.