Bioodpady i odpady biodegradowalne – jak zgodnie z dyrektywą 2008/98/WE nie marnować resztek

Bioodpady i odpady biodegradowalne – kiedy śmieci mogą być karmą dla ziemi

Skórki po warzywach, fusy z kawy, skoszona trawa i liście – to nie tylko „mokre śmieci”, ale pełnoprawny surowiec. Dyrektywa 2008/98/WE traktuje bioodpady jako ważną frakcję, którą należy zbierać selektywnie i przetwarzać w sposób przyjazny dla środowiska.

Co to są bioodpady i odpady biodegradowalne?

Bioodpady to przede wszystkim odpady kuchenne i ogrodowe pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, powstające w gospodarstwach domowych, gastronomii, handlu oraz usługach. Odpady biodegradowalne to szersza kategoria – obejmuje wszystkie odpady, które mogą ulec rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu, np. papier, karton, drewno nieskażone chemicznie.

Dlaczego dyrektywa poświęca im tyle uwagi?

Bioodpady stanowią znaczną część odpadów komunalnych. Jeśli trafią na składowisko, mogą powodować emisję metanu (CH₄), jednego z najmocniejszych gazów cieplarnianych. Tymczasem właściwie zebrane i przetworzone stają się:

• kompostem – nawozem poprawiającym strukturę gleby,
• substratem do produkcji biogazu i energii,
• źródłem cennych składników odżywczych wracających do obiegu.

Obowiązek selektywnej zbiórki bioodpadów

Dyrektywa 2008/98/WE zobowiązuje państwa członkowskie do wprowadzenia systemów selektywnej zbiórki bioodpadów. W praktyce oznacza to, że gminy muszą zapewnić mieszkańcom:

• oddzielne pojemniki na bioodpady (brązowe lub inaczej oznaczone),
• jasne zasady, co można, a czego nie można wrzucać,
• system odbioru i przetwarzania tej frakcji.

Jakie odpady trafiają do bio?

Do bioodpadów zalicza się m.in.:

• resztki warzyw i owoców, skórki, obierki,
• fusów po kawie i herbacie,
• resztki żywności pochodzenia roślinnego (bez plastiku, szkła i metalu),
• trawę, liście, drobne gałęzie, kwiaty,
• niewielkie ilości naturalnych materiałów roślinnych z ogrodów.

Do bio nie powinny trafiać m.in. tłuszcze w dużej ilości, kości, resztki mięsa (tam gdzie gmina tego wyraźnie zabrania), popiół, ziemia ani odpady higieniczne.

Kompostowanie i instalacje do przetwarzania bioodpadów

Dyrektywa promuje kompostowanie oraz fermentację beztlenową bioodpadów. Można je prowadzić:

• w skali indywidualnej – w przydomowych kompostownikach,
• w skali lokalnej – w kompostowniach gminnych,
• w skali przemysłowej – w dużych instalacjach kompostowania i biogazowniach.

Efektem są kompost, digestat oraz biogaz wykorzystywany do produkcji energii elektrycznej i cieplnej.

Zakaz składowania bioodpadów bez przetworzenia

Państwa członkowskie mają ograniczać składowanie bioodpadów, a docelowo dążyć do ich pełnego zagospodarowania poprzez recykling organiczny i odzysk. Wynika to z konieczności redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz ochrony zasobów glebowych.

Rola gmin i mieszkańców

System nie zadziała bez dwóch grup:

• Gminy – organizują odbiór, wybierają instalacje, prowadzą kampanie informacyjne.
• Mieszkańcy – decydują, czy obierki trafią do bio, czy do zmieszanych. Ich nawyki bezpośrednio wpływają na jakość materiału trafiającego do kompostowni.

Bioodpady a gospodarka o obiegu zamkniętym

Bioodpady są naturalnym przykładem obiegowego myślenia. To, co było żywnością lub rośliną, może wrócić do gleby w formie kompostu, zamiast „zakisić się” na składowisku. Dyrektywa 2008/98/WE traktuje tę frakcję jako ważny element strategii klimatycznej i ochrony zasobów.

Bioodpady i odpady biodegradowalne nie są problemem – pod warunkiem, że traktujemy je jak surowiec, a nie „mokry śmieć”. Selektywna zbiórka, kompostowanie i fermentacja to filary systemu, który pozwala zamienić kuchenne resztki i odpady zielone w energię oraz wartościowy nawóz.

Opracowanie redakcyjne.