Rozporządzenie (UE) 2023/1542 – w sprawie baterii i zużytych baterii

Kompleksowe unijne przepisy regulujące cały cykl życia baterii – od projektowania, przez użytkowanie, aż po recykling – z obowiązkowym paszportem cyfrowym i zasadami zrównoważonego zarządzania surowcami.

Metryka aktu:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z dnia 12 lipca 2023 r. w sprawie baterii i zużytych baterii, uchylające dyrektywę 2006/66/WE i rozporządzenie (UE) 2019/1020 w odniesieniu do nadzoru rynku i zgodności produktów.
Dz. Urz. UE L 191 z 28.07.2023 r.

Charakter prawny:
Rozporządzenie – akt bezpośrednio obowiązujący we wszystkich państwach członkowskich, zastępujący dotychczasową dyrektywę bateriową. Stanowi pierwszy unijny instrument obejmujący pełen cykl życia produktu.

Zakres stosowania:
Obejmuje wszystkie rodzaje baterii: przenośne, przemysłowe, trakcyjne, zasilające pojazdy elektryczne oraz ogniwa guzikowe. Przepisy obejmują projektowanie, produkcję, oznakowanie, obrót, użytkowanie i gospodarowanie zużytymi bateriami.

Cel regulacji:
Zapewnienie, aby baterie wprowadzane na rynek UE były trwałe, wydajne, bezpieczne i przyjazne środowisku, a jednocześnie podlegały recyklingowi i ponownemu wykorzystaniu surowców strategicznych, takich jak lit, kobalt czy nikiel.

Główne obowiązki przedsiębiorstw:

• wprowadzenie cyfrowego paszportu baterii (Battery Passport) – unikalnego identyfikatora zawierającego dane o składzie chemicznym, śladzie węglowym, pochodzeniu surowców i historii produktu;
• zapewnienie minimalnych poziomów zawartości materiałów z recyklingu w nowych bateriach (lit, kobalt, nikiel, ołów);
• wymóg demontażu baterii z produktów w sposób ułatwiający wymianę i recykling;
• prowadzenie ewidencji producentów i importerów w unijnym rejestrze;
• obowiązek raportowania danych dotyczących śladu środowiskowego i cyklu życia baterii.

Konsekwencje i restrykcje:
Państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia sankcji administracyjnych za brak zgodności z wymogami rozporządzenia. Organy nadzoru mogą nakazać wycofanie z rynku produktów, nałożyć kary pieniężne oraz zobowiązać producentów do korekty niezgodnych procesów produkcyjnych. Baterie bez paszportu cyfrowego lub niezgodne z minimalnymi poziomami odzysku nie będą mogły być wprowadzane na rynek UE.

Wymagania środowiskowe i materiałowe:
Rozporządzenie określa konkretne cele w zakresie:

• zbierania i recyklingu zużytych baterii (np. min. 63% dla przenośnych baterii do 2027 r.);
• odzysku surowców krytycznych (lit, kobalt, nikiel, ołów);
• ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w cyklu życia baterii.

Producent musi zapewnić pełną identyfikowalność surowców i przejrzystość danych środowiskowych.

Relacja z ESPR:
Rozporządzenie o bateriach stanowi sektorowe rozwinięcie zasad ESPR – jest pierwszym aktem, który praktycznie wdraża koncepcję cyfrowego paszportu produktu i kompleksowego zarządzania cyklem życia wyrobu. Stanowi model dla pozostałych sektorów objętych ESPR.

Skutek dla przedsiębiorstw:
Producenci baterii, importerzy i dostawcy komponentów są zobowiązani do wdrożenia systemów zarządzania danymi środowiskowymi, transparentności łańcucha dostaw i stosowania surowców wtórnych. Dla firm oznacza to znaczne inwestycje w systemy IT, certyfikację oraz zmiany technologiczne w procesach produkcyjnych.

Znaczenie dla rynku UE:
Rozporządzenie 2023/1542 po raz pierwszy łączy cele klimatyczne, energetyczne i gospodarcze, tworząc ramy dla zrównoważonego łańcucha dostaw baterii. W dłuższej perspektywie ma przyczynić się do niezależności surowcowej UE i zmniejszenia wpływu produkcji baterii na środowisko. Opracowanie redakcyjne.