Oleje odpadowe – mieszanie i destylacja z rozpuszczalnikiem (np. furfurolem)
Mieszanie i destylacja z użyciem rozpuszczalników, takich jak furfural, to zaawansowany etap oczyszczania olejów odpadowych, który pozwala selektywnie usuwać niepożądane frakcje i zanieczyszczenia. Proces ten znacząco poprawia jakość uzyskiwanych olejów bazowych, zbliżając ich parametry do olejów pierwotnych. Stosowany jest głównie w dużych instalacjach przemysłowych i rerafinacyjnych.
Stosowane urządzenia
- Zbiorniki mieszające – przystosowane do pracy z rozpuszczalnikami organicznymi, wyposażone w mieszadła mechaniczne lub systemy recyrkulacyjne.
- Kolumny ekstrakcyjne – umożliwiają kontakt oleju z rozpuszczalnikiem i selektywne wydzielanie frakcji polarnych i aromatycznych.
- Kolumny destylacyjne – służą do oddzielenia rozpuszczalnika od oleju po zakończeniu ekstrakcji.
- Rekuperatory i skraplacze – umożliwiają odzysk rozpuszczalnika i jego ponowne wykorzystanie w obiegu zamkniętym.
- Układy zabezpieczające przeciwwybuchowe (ATEX) – stosowane z uwagi na łatwopalność rozpuszczalników.
Parametry procesu
- Typowy rozpuszczalnik: furfural, czasem N-metylo-2-pirolidon (NMP) lub MEK.
- Temperatura mieszania: 50–120 °C (w zależności od lepkości i rodzaju oleju).
- Temperatura destylacji: 120–180 °C (odparowanie rozpuszczalnika).
- Stosunek rozpuszczalnik/olej: 1:1 do 1:3.
- Ciśnienie robocze: od atmosferycznego do podciśnienia (dla zwiększenia efektywności odzysku rozpuszczalnika).
- Wydajność odzysku rozpuszczalnika: do 95%.
Energochłonność procesu
Proces destylacji z rozpuszczalnikiem należy do grupy wysokoenergochłonnych:
- zużycie energii cieplnej: 100–200 kWh na 1 tonę oleju,
- zużycie energii elektrycznej (mieszadła, pompy, automatyka): 10–25 kWh na 1 tonę,
- odzysk ciepła i rozpuszczalnika może znacząco obniżyć koszty eksploatacyjne.
Możliwe emisje i zagrożenia środowiskowe
- emisje par rozpuszczalnika organicznego – wymagają hermetyzacji i zastosowania systemów odzysku LZO,
- ryzyko pożaru lub wybuchu przy nieprawidłowej eksploatacji,
- odpady w postaci smołowatych pozostałości ekstrakcyjnych, zawierających frakcje polarnych zanieczyszczeń,
- możliwość emisji odorów i VOC – wymagana kontrola i filtracja oparów.
Kody powstających odpadów
W procesie mieszania i destylacji z rozpuszczalnikiem powstają odpady o kodach:
- 13 01 10* – oleje odpadowe zawierające frakcje ropopochodne i rozpuszczalniki,
- 07 01 08* – pozostałości smołowate zawierające substancje niebezpieczne,
- 14 06 03* – rozpuszczalniki i ich mieszaniny zawierające substancje niebezpieczne,
- 19 02 04* – odpady z procesów fizykochemicznego oczyszczania olejów.
Znaczenie w procesie rerafinacji
Ekstrakcja z użyciem rozpuszczalnika, np. furfuralu, pozwala na bardzo skuteczne usunięcie aromatycznych związków i produktów starzenia oleju, co poprawia jego barwę, stabilność oksydacyjną i właściwości eksploatacyjne. Etap ten stanowi alternatywę lub uzupełnienie dla hydrorafinacji. Zastosowanie zamkniętego obiegu rozpuszczalnika czyni ten proces bardziej ekonomicznym i przyjaznym dla środowiska. Opracowanie redakcyjne.
