Prawo budowlane — ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.
Podstawowy akt prawny regulujący proces budowlany w Polsce, od planowania inwestycji po użytkowanie obiektów budowlanych.
1. Cel i zakres ustawy
Prawo budowlane (Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414 z późn. zm.) określa zasady projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, a także prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego. Ustawa stanowi fundament krajowego systemu prawnego w obszarze inwestycji budowlanych i ochrony środowiska w budownictwie.
2. Zakres regulacji
- proces przygotowania i realizacji inwestycji budowlanych,
- procedury uzyskiwania pozwoleń na budowę i zgłoszeń,
- wymagania dotyczące dokumentacji projektowej,
- obowiązki uczestników procesu budowlanego (inwestor, projektant, kierownik budowy, inspektor nadzoru),
- zasady oddawania obiektów do użytkowania,
- utrzymanie i kontrola techniczna istniejących obiektów budowlanych.
3. Struktura ustawy
Ustawa składa się z kilkunastu rozdziałów obejmujących m.in.:
- Rozdział 1 — Przepisy ogólne,
- Rozdział 2 — Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie,
- Rozdział 3 — Obowiązki uczestników procesu budowlanego,
- Rozdział 4 — Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie budowy,
- Rozdział 5 — Budowa i oddawanie obiektów do użytkowania,
- Rozdział 6 — Utrzymanie obiektów budowlanych,
- Rozdział 7 — Katastrofy budowlane,
- Rozdział 8 — Przepisy karne i sankcje administracyjne.
4. Cele ustawy
- zapewnienie bezpieczeństwa konstrukcji,
- ochrona środowiska i krajobrazu,
- racjonalne wykorzystanie energii,
- uproszczenie procedur inwestycyjnych,
- zwiększenie odpowiedzialności uczestników procesu budowlanego.
5. Znaczenie w kontekście efektywności energetycznej
Prawo budowlane zawiera przepisy dotyczące wymagań energetycznych i środowiskowych, ściśle powiązane z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych. Stanowi podstawę prawną do realizacji inwestycji w standardzie nZEB i do modernizacji istniejących budynków.
6. Organy nadzoru budowlanego
Wykonywanie przepisów ustawy nadzoruje system organów administracji budowlanej i nadzoru budowlanego, w tym Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB), wojewódzkie i powiatowe inspektoraty nadzoru budowlanego.
7. Powiązania z innymi aktami prawnymi
- rozporządzenie w sprawie warunków technicznych budynków,
- ustawa — Prawo ochrony środowiska,
- ustawa o efektywności energetycznej,
- ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów,
- dyrektywy unijne EPBD.
8. Znaczenie dla inwestorów i społeczeństwa
Prawo budowlane jest jednym z najczęściej stosowanych aktów prawnych w praktyce gospodarczej i inwestycyjnej. Reguluje proces inwestycyjny w sposób zapewniający bezpieczeństwo, trwałość i efektywność energetyczną budynków oraz transparentność działań administracyjnych. Opracowanie redakcyjne.